برای شناخت هر دوره ای از تاریخ راه های بیشماری وجود دارد اما هیچ کدام از این روش ها به موازات لمس واقعیت و مشاهده از نزدیک نمی باشد. انقلاب و تحولات مربوط به آن نیز از این قاعده مستثنی نیستند. اما از دیگر روش های مرسوم برای نگهداری از تاریخ ملل، نگارش کتبی است که یاد آور و محافظ آن باشد. بعد از انقلاب اسلامی نویسندگان بیشماری در جهت تحریر کتبی از این دست برآمدند. هر کدام از این نگارندگان نیز از بعدی مختص به خود به انقلاب و تحولات مربوط به آن نگریستند گاهی از بعد داستان نویسی، گاهی از بعد زندگی نامه نویسی و گاهی نیز از ابعاد دیگر.
دل بستگی در سالهای سخت به نگارش علی الله سلیمی در عرصه زندگی نامه نویسی قدم نهاده و زندگی یکی از مردان بزرگ انقلاب را به تصویر می کشد. شکل نگارشی کتاب نیز در ابتدا تشریح شده و از آن با نام، روایتی داستانی از زندگی نامه شهید آیت الله غفاری،یاد شده است. برای شروع بررسی نواقص نگارشی را ذکر کرده و پس از آن نقد محتوایی را آغاز گر خواهیم بود.
بدون شک هیچ اثری اعم از هنری و ادبی فاقد نقص نیست زیرا بسیاری از این آثار زاده ذهن و برگرفته از نظرات شخصی است در همین راستا اثر پیش روی نیز دارای نواقصی می باشد از آن جمله می توان به کمبود بخشی از قسمت ها در کتاب اشاره کرد. روایت بدون مقدمه آغاز می شود. کمتر کتابی با این شکل نوشتاری ارائه شده است. مقدمه، آغاز خوبی برای نوشته هایی است که لازمه آن شناسایی مختصرمخاطب با فضای داستان است. همچنین عدم وجود این بخش شکل فیزیکی کتاب را نیز تحت تاثیر قرار داده و از زیبایی آن کاسته است.
همواره جملات تاثیر گذار نقطه قوت یک نوشته می باشد همانطور که بر پشت جلد کتاب نوشته ای با این مضمون نگارش شده است : قصه مردان انقلاب از وقتی آغاز شد، که مردم این دیار علیه ظلم به پا خواستند.معمولا در این بخش از کتاب قسمتی از متن قرار می گیرد.بخشی که به نظر نویسنده از جذاب ترین قسمت های کتاب است اما این بار نگارنده تصمیم به نگارش چنین متنی بر پشت جلد داشته که این خود ابتکاری جالب و قابل ستایش است. در ادامه بحث به تحلیل بخش های کتاب می پردازیم.
در ارتباط با بخش آغازین همان بس که عنوان فصل خود بیان گر کلیه مطالبی می باشد که در این بخش به آن اشاره شده است. تولد در بیشه زار های سبز نامی پسندیده برای فصل مذکور بوده و هدایت گر خوبی برای مخاطب است همچنین همانطور که اشاره شد پیش زمینه مناسبی را برای خواننده از رخ داد هایی که در طول این بخش با آن مواجه می شود به وجود می آورد. راوی، داستان را در عالی ترین سطح بیان می کنند از دلایل صحه گذاری بر این ادعا فضای مناسب و توصیفاتی است که از مکان ها ارائه شده واین خود علت به وجود آمدن پیوندی عمیق بین خواننده و متن داستان است.
تا پایان فصل هشتم کتاب، نویسنده سعی داشته تا مخاطب را با زندگی شخصی شهید آیت الله غفاری آشنا کند زیرا به نظر اکثر نویسندگان آشنایی و شناخت کامل از شخصیت اصلی داستان به خواننده در درک بهتر رخدادها کمک میکند علی الخصوص داستان های از این دست که رنگ و بوی حماسی داشته و برای آحاد مردم از اهمیت ویژه ای بر خوردار است. بعد از فصل هشتم مخاطب اندک اندک از فضای خصوصی بیرون کشیده می شود و با دنیای تازه با نام، مبارزات آیت الله غفاری آشنا می شود. البته این بدان معنا نمی باشد که روایت از دو قسمت مجزا تشکیل شده بلکه لازمه نگارش بخش مبارزاتی روایت مذکور آشنایی مختصری است که در بخش ابتدایی به آن اشاره شده است.
سبک نوشتاری اکثر روایات، متفاوت از دلبستگی در سال های سخت است زیرا نویسنده در این اثر برای نوشتن دیالوگ ها از بخشی مجزا استفاده نکرده و تمام مطالب را به گونه خاصی به تحریر درآورده است. در این سبک نوشتاری غالب مخاطبین چنین برداشتی می کنند که نوشته ها، حاصل یک انفجار ذهنی می باشد. اما این نکته را مد نظر قرار دهید که برای به تحریر درآوردن چنین روایاتی استفاده از ذهن خلاق نویسنده کاری معمول و کاملاعادی می باشد. دلیل این امر نیز چنین بیان می شود که برای نگارش، منابع اندکی پیش و روی نویسنده قرار داشته و نگارنده لاجرم به استفاده از تخیلات ذهنی خود بوده است.
در انتهای کتاب به این نکته اشاره شده است که برای نگارش زندگی نامه مذبور از کتب معتبری استفاده شده اما همانطور که از نام این کتب نیز استنباط می شود به نظر می رسد قسمت اندکی از منابع مذکور مستقیما به موضوع کتاب حاضر اشاره کرده است. در نهایت باید ذکر شود که وجود چنین محدودیت هایی برای نگارش کتب تاریخی علی الخصوص کتاب هایی که به مبارزات قبل از انقلاب می پردازد وجود داشته است و دلیل آن نیز چنین تحلیل می شود که حوزه نشر کتب و زندگی نامه نویسی ازمبارزات سیاسی قبل ازانقلاب، بسیار انحصاری بوده و در این شرایط کمتر کتابی درباره موضوع ذکر شده در آن دوره مجوز نشر را به دست آورده است.
طراحی جلد بسیار زیرکانه به نظر می رسد زیرا اولا برای طراحی از نقش برجسته استفاده شده است که این خود یک عامل روانشناسی می باشد زیرا مخاطب با لمس جلد احساس نزدیکی با کتاب را نموده و ترغیب به خواندن اثر می شود. رنگ سبز مایل به آبی که برای جلد استفاده شده نیز یکی از عوامل روانشناسی می شود. معمولا برای روحانی جلوه دادن مکان یا هر چیز دیگری آن را با رنگ آبی یا سبز نمایش می دهند. در واقع می توان گفت طراح، از عوامل روانشناختی به خوبی برای جلد کتاب مذکور استفاده نموده است که این خود باعث بسی خوشحالی است زیرا امروزه به دلیل پیشرفت علوم مختلف و زنجیره ای از این علوم که با یک دیگر آمیخته شده اند استفاده از علم روانشناسی در جذب مخاطب لازم و ضروری به نظر می رسد.
دل بستگی در سال های سخت نامی شایسته برای اثر می باشد. این نام به تنهایی بیان گر کلیه مطالبی است که خواننده در طول روایت با آن بر خورد می کند.این نام از دو بخش تشکیل شده است. دل بستگی نمایان گر آن بخش از داستان است که به روابط عاطفی آیت الله غفاری مر بوط است در واقع بخش لطیف و احساسی کتاب را روشن می شازد. اما سال های سخت به بخشی از روایت اشاره دارد که در آن خواننده با مبارزات و تیرگی ها مواجه می شود. به نظر می رسد نویسنده قصد داشته تا مخاطب را با هر دو بعد کتاب همراه سازد.
انقلاب در هر دوره و در هر کشوری نمایشگر مقاومت و مبارزات مردم آن سرزمین است. مبارزاتی که گاهی موجب از بین رفتن وکشته شدن بسیاری از مردم در جهت تحقق اهدافشان شده است. انقلاب اسلامی ایران نیز با چندین سال مبارزه از جمله همین مقاومت ها به شمار می رود که نمایان گر بسیاری از دلاوری ها و رشادت هایی است که فرهنگ عظیمی را در این عرصه به وجود آورده است که برای نشر این فرهنگ و آشنایی نسل های آینده با افرادی که در این راه به شهادت رسیده اند نگارش زندگی نامه هایی مانند اثر ذکر شده بسیار لازم به نظر می رسد.

منبع: www.ido.ir